چگونه قرآن بخوانیم؟

[1]

در ماه بهار وبلاگ قرآن کلمه بهترین سخن و کلام، سخن دلنشین خدای رحمان است که به وسیلۀ پیامبرش بر بندگانش هدیه کرده است. در این قسمت، بنا داریم سلسله مباحثی را دربارۀ آداب تلاوت وبلاگ قرآن کلمه با هدف انس و تدبّر و عمل به آیات نورانی این کتاب مقدّس، برای خوانندگان عزیز تقدیم کنیم.

دراین شماره دربارۀ خواندن و به اصطلاح قرائت و تلاوت وبلاگ قرآن کلمه ، مطالبی را بیان میکنیم.

شاید این سؤالها به ذهن بسیاری از شما رسیده باشد. ابتدا به سؤالهای زیر فکر کنید!

• Ø نامۀ بهترین دوست را وبلاگ چگونه کلمه باز کنیم و وبلاگ بخوانیم؟ کلمه
• Ø آن را با صدایی رسا یا به آهستگی یا تندوسریع یا به آرامی وبلاگ بخوانیم؟ کلمه
• Ø وبلاگ قرآن کلمه ، نامۀ بهترین دوست، را وبلاگ چگونه کلمه وبلاگ بخوانیم؟ کلمه

ممکن است سؤالهای بیشتری هم به ذهنتان برسد.

• با کدام صوتولحن و نغمهای و در چه دستگاهی وبلاگ قرآن کلمه را قرائت کنیم؟
• در هنگام قرائت قرآن، چه لباسی بپوشیم؟
• در هنگام قرائت قرآن، کجا بنشینیم؟
• در مکانهای مختلف مانند: خانه و اداره، مدرسه و دانشگاه، مسجد و زیارتگاه و حتّی بین راه و هنگام رانندگی و خلاصه هر وقتوزمانی، چطور قرآن وبلاگ بخوانیم؟ کلمه
• آیا در هنگام قرائت قرآن، شیوهوروشی سفارش شده است؟
• و ... .

پاسخ این سؤالها در موضوع «آداب قرائت و تلاوت قرآن» و قرائت مطلوب بیان شده است.

به صورت کلی، در زمینۀ قرائت مطلوب قرآن گفتهاند: «قرائتی تأثیرگذار است که قاری قرآن، آن را با اشتیاق درونی پایدار، تمرکز فکر و حضور قلب انجام دهد نه با سستیوتنبلی یا خستگی جسمیوروحی و اشتغال ذهنی.» (رستمنژاد و علیزاده، قرائت و تلاوت همراه با تدبّردر قرآن: 1393، 63)

شاید این سخن اشاره به این نکته باشد: «باید قرآن را تا زمانی بخوانید که حضور قلب دارید، ولی وقتی از آن فاصله گرفتید از خواندنش دست بکشید.» در واقع از انسان خواسته شده است تا زمانی قرآن را بخواند که قلبش آن را می پذیرد و فکرش هم آماده است و روانش به آن پاسخ میدهد.

خواندن قرآن، که نامۀ دوست است، گرچه با بیتوجهّی باشد و مفهوم آن درک نشود، در هر زمانو مکان لذتبخش است اما بهرۀ واقعی را به همراه ندارد.

در اینجا به تعدادی از قرائتهای مطلوب و نامطلوب قرآن اشاره میشود: (همان،پیشین)

قرائتهای مطلوب

1. قرائت ترتیل یا مُرتّل: امیرمؤمنان (ع) دراین باره میفرمایند: «ترتیل قرآن، حفظ و رعایت محل وقفها و بیان و واضح اداکردن حرفها است.» (طریحی،1375: 2، 142) همچنین ایشان در جایی دیگر میفرمایند: «با قرائت ترتیل، قلبهای سخت را خُرد کن و هرگز همّت تو در اتمام قرائت سوره نباشد. بلکه به معانی و تأثیر آن در قلب توجه کن.» (کلینی، 1407: 2، 614)
2. قرائت تحقیق: خواندن قرآن با نهایت تأنی و آزاد ساختن و کشیدن صداست. در این قرائت تمامی قواعد قرائت مانند: اشباعها، مدها، ادای کامل حقّ و مستحق حرف رعایت میشود.( ابن جزری، بیتا، 1، 205) این قرائت جنبۀ آموزشی دارد و در تعلیم قرآن توصیه میشود.

قرائتهای نامطلوب

1. قرائت هَذرمه (با سرعت زیاد): امام صادق علیه السلام میفرمایند: قرآن به صورت هَذرمه، قرائت نمیشود بلکه به صورت ترتیل خوانده میشود. (عاملی،1409،6،216) این قرائت به این دلیل نامطلوب است که حقّ هر حرف ادا نمیشود و با بیتوجهی به معنای کلمات، آیات قرائت میشود.
2. قرائت ترقیص و تحریف: آنست که قاری چنین اظهار کند که میخواهد به حرفی، سکون دهد امّا ناگهان به آن حرکت بدهد یا برعکس.
3. قرائت ترعید: نوعی لرزش در صداست و صدای شخص در هنگام قرائت به گونهای است که گویی از شدت سرما یا درد میلرزد.

بنابراین، قرائت و تلاوت قرآن اگر توأم با تغنی و آهنگهای ناموزون و مطابق هواوهوس فرد باشد نامطلوب و ناپسند است.

نتیجه اینست که باید باور داشته باشیم که قرآن، نامۀ دوست و کتاب زندگی است و نازل شده است تا به نیکویی آن را قرائت کنیم و در آیاتش تدبّر کنیم و آن را بفهمیم و به آن عمل کنیم.

منظور از قرائت و تلاوت قرآن، همراهی آن با تفکّر و تدبّر در ساختارهای ظاهری کلمات و درک معانی و معارف والای آسمانی آنست. کتابی که ریشۀ آن در اوج آسمانهاست و از علم خداوند سرچشمه میگیرد و شاخسارش بر روی زمینیان گسترانیده شده است.

برای درک معارف آن، هر اندازه انسان در مسیر فرمانبرداری الهی قدم بردارد و قلبش را از آلودگیها پاک کند، او به حریم قدس الهی وارد و بهرههای نابِ بیشتری نصیبش میشود.

مطلب مهم دیگر، «تأثیر سخن» است. هر اندازه گوینده به سخن خودش عمل کند تأثیر آن نیز بر خودش و دیگران بیشتر خواهد بود. پس اگر قاری قرآن به آیات الهی عمل کند و اخلاق و رفتار او قرآنی باشد، آنچه بر زبانش جاری میشود به طور طبیعی بر شنوندگان تأثیر بیشتری خواهد داشت و تا اعماق جان آنان نفوذ خواهد کرد.

ازاینرو قاری قرآن، در هنگام قرائت قرآن، باید اینگونه باشد:

با به دست آوردن طهارت ظاهری و باطنی، آیات را به نیکویی قرائت کند و به تدبّر و تفکّر در کلمات آن بپردازد و در وادی معانی و مفاهیم آیات الهی غور و درک کند و در رفتارش به آیات عمل کند.

دراین صورت حتماً تلاوت او دارای روحوجان خواهد شد و صرفاً ادای کلمات و استفاده از اصوات و اجرای نغمات و الحان قرآنی نخواهد بود؛ بلکه چون قرائتش پاکیزه و دارای روحوجان است بر دلوجان خودش و دیگران اثر خواهد گذاشت.

همچنانکه گفتهاند:

سخن چون از دل برآید لاجرم بر دل نشیند.

...............................................................

منابع و پینوشتها:

1. ابن جزری، محمدبن محمد دمشقی، النشر فی قرائات العشر، تهران، مکتبه جعفری، بیتا.
2. طریحی، فخرالدین محمد، مجمع البحرین،تهران، نشر مرتضوی، 1375.
3. رستمنژاد، مهدی و علیزاده، علی، مقالۀ قرائت و تلاوت همراه با تدبّردر قرآن، نشریۀ علمی-تخصصی قرائتپژوهی، قم، 1393.